Powered by blogger | Modified by
Η στήλη "επί τροχάδην" έχει προσωρινά παγώσει...

Κυριακή, 31 Ιουλίου 2016

ΑΣΕΛΓΕΙΑ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΚΡΙΤΟΥ ΑΠΟ ΕΛΛΗΝΕΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

Για την ασέλγεια κάποιων σύγχρονων συγγραφέων πάνω στην ιδέα του ατόμου του Δημόκριτου, έχουμε διαμαρτυρηθεί και παλιότερα στην ξύστρα. Ήταν όμως μια αίσθηση που είχε διαμορφωθεί από διάφορα κείμενα. Επειδή λοιπόν (και σωστά) οι επιθέσεις τέτοιου είδους απαιτούν παραπομπές σε βιβλιογραφία, νά μερικές που έπεσαν εύκολα στην αντίληψή μας:


"...είναι επίσης γνωστό ότι τα άτομα δεν είναι αδιαίρετα όπως οι Έλληνες "ατομιστές" και ο Dalton πρότειναν." [Στέλιος Λιοδάκης*, Χημεία Α' Λυκείου, ΟΕΔΒ, 2010, σελίδα 23]

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν από αυτό το κείμενο που διδάσκει "αλήθειες" στης Ελλάδος τα παιδιά κι ας προσπαθήσουμε να βάλουμε τα πράγματα στη θέση τους. Ο Dalton μπορεί να πίστευε πως το "άτομο" είναι αδιαίρετο (αν και γνώριζε πως δεν είναι όλα τα "άτομα" ίδια) αλλά σίγουρα αν σήμερα μπορούσαμε να συζητήσουμε με τους Έλληνες ατομιστές, γνωστοποιώντας τους πως το "άτομο" διασπάστηκε, θα έβαζαν τα γέλια. Γιατί άτομο-άτμητο που διασπάται δεν ήταν γνωστή σε αυτούς έννοια. Αν τώρα οι πρώτοι σύγχρονοι ατομιστές πίστεψαν διασπώντας τα μόρια πως ανακάλυψαν το άτμητο κομμάτι για το οποίο μιλούσε ο Δημόκριτος, ψάξτε εκεί το λάθος. Όχι στους Έλληνες ατομιστές, οι οποίοι όπως έχουμε ξαναπεί, πάνω σε αυτή τη βασική ιδέα του άτμητου ατόμου θα έχουν ηττηθεί μόνο όταν αποδειχτεί πως ισχύει η επ' άπειρον καρατόμηση της ύλης. Δηλαδή ποτέ! Ναι, ποτέ!

Νά άλλο ένα -ακόμη σημαντικότερο- απόσπασμα, από πανεπιστημιακή έκδοση αυτή τη φορά!

"Βλέπουμε λοιπόν ότι τα άτομα ή τα μόρια συμπεριφέρονται (σ.σ. αναφέρεται σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο) όπως τα φαντάστηκαν οι Έλληνες ατομιστές: σαν συμπαγείς και αδιαίρετοι κόκκοι ύλης. Και όμως, τώρα (σ.σ. αναφέρεται στο σήμερα) ξέρουμε πολύ καλά ότι το άτομο ούτε συμπαγές ούτε αδιαίρετο είναι. Θα έλεγε κανείς ότι είναι το πιο εύθραυστο και ντελικάτο δημιούργημα της φύσης." [Στέφανος Τραχανάς, Κβαντομηχανική Ι, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, 2013, σελίδα 62]

Άλλο τόσο ξέρουμε πως αυτά που φαντάστηκαν οι Έλληνες ατομιστές δεν είχαν καθόλου σχέση με αυτό που ονομάζουμε σήμερα άτομο. Με μεγάλη έκπληξη είδαμε τέτοια διαστρέβλωση της αλήθειας με τόσο βαριά υπογραφή σαν αυτή του Στέφανου Τραχανά, ο οποίος έχει μια ιδιαίτερη ικανότητα να σε μαθαίνει να σκέφτεσαι.

Όταν τέτοιες αστειότητες αναπαράγονται από ένα βιβλίο της Α' Λυκείου μέχρι μια πανεπιστημιακή έκδοση, υπάρχει καμία αμφιβολία για το κατά πόσο η αντιμετώπιση της έννοιας "άτομο" του Δημόκριτου τυγχάνει της ίδιας μεταχείρισης γενικότερα; Το πιθανότερο είναι να υπάρχουν δεκάδες συγγράμματα με την ίδια διάθεση και μάλιστα όχι μόνο στην Ελλάδα. Γιατί συμβαίνει αυτό; Υπάρχουν τέσσερις περιπτώσεις, οι ακόλουθες.

1. Τα τελευταία μερικές εκατοντάδες χρόνια, η επιστήμη έχει κάνει άλματα. Θα τα έκανε ευκολότερα αν μπορούσε να παραδέχεται κάποια λάθη της πιο εύκολα χωρίς να προσπαθεί να κρατήσει αυτό που λέγεται προς τα πίσω συμβατότητα. Μπροστά στη νέα γνώση της διάσπασης αυτού που ονομάστηκε από τους σύγχρονους άτομο, κάποιοι θεώρησαν καλύτερο να ρίξουν το λάθος στον Δημόκριτο και όχι σε όσους πίστεψαν πως είχαν ανακαλύψει το άτμητο άτομο. Άντε τώρα να το βαπτίσεις αλλιώς και να χρειάζονται αναθεώρηση τόσα κείμενα. Τόσο απλά.
2. Πιστεύετε αλήθεια πως αυτό το κείμενο θα μπορούσε να γραφτεί από κάποιον που αναζητά ένα μεταπτυχιακό, ένα διδακτορικό ή ακόμη και κάτι παραπάνω στο πεδίο του κου Τραχανά; Χμμ... Ίσως να μπορούσε να γίνει. Δεν γνωρίζουμε και σε καμία περίπτωση δεν κάνουμε αναφορά στο συγκεκριμένο πρόσωπο. Όμως υπάρχουν περιπτώσεις στη σύγχρονη ιστορία των επιστημών που μια τέτοια προσδοκία θα ήταν τόσο χλωμή όσο μια νεκρή προσδοκία. Να θίξεις κάτι που θεωρείς λάθος και που το υποστήριξε με σθένος αυτός που περιμένεις να σε υποστηρίξει στο να συνεχίσεις τις σπουδές σου ή τις έρευνές σου; Οκ, ας πούμε πως όσα θίγονται σε αυτήν την παράγραφο είναι ανοησίες. Ε αν είναι έτσι, όσοι δε φοβούνται κανέναν ας φροντίσουν τουλάχιστον να μη φορτώνεται το λάθος στον Δημόκριτο γιατί είναι κρίμα και σε τελική, είναι ένα τεράστιο ψέμα. Και σε ψέματα δεν αρέσκεται η επιστήμη.
3. Πρόκειται για λάθος. Μια απλή σύγχυση που δημιουργήθηκε από την λέξη άτομο. Φτηνό λάθος για επιστήμονες. Κάτι σαν ο αστυφύλακας είναι όργανα, το μπουζούκι είναι όργανο, άρα ο αστυφύλακας είναι μπουζούκι. Όπως και να 'χει, λάθη γίνονται αλλά επιτέλους ας παραδεχτούν το λάθος αυτοί που πρέπει και ας τελειώσει μια για πάντα αυτό το παραμύθι.
4. Οποιαδήποτε άλλη εκδοχή, οδηγεί σε συνωμοσιολογικές ατραπούς, τις οποίες δεν έχουμε διάθεση να περπατήσουμε.

Το άτομο του Δημόκριτου είναι μια έννοια που βασίζεται σε μια απλούστατη πανίσχυρη ιδέα. Πως δεν γίνεται να διαιρείς την ύλη επ' άπειρο. Πρέπει να υπάρχει κάποιο αδιαίρετο βασικό συστατικό. Τώρα αν αυτό είναι μια παλλόμενη χορδή ή κάτι ακόμη διαφορετικό, δεν το γνωρίζουμε ακόμη. Όμως το μόνο που μπορεί να συμβεί στο άμεσο ή το απώτερο μέλλον είναι να επιβεβαιωθεί ο Δημόκριτος. Όχι να καταρριφθεί. Γιατί το άπειρο σε οποιαδήποτε μορφή είναι από μόνο του κάτι μη αποδείξιμο και αυτό ισχύει ακόμη και για την επ' άπειρον τμήση της ύλης. Να τώρα που έρχεται στο νου ένα πραγματικά πολύ πιθανό λάθος του Δημόκριτου. Πίστευε πως τα άτομα είναι άπειρα...

Αν μετά από αυτά εξακολουθείτε και νομίζετε πως το άτομο του Δημόκριτου είναι μια ξεπερασμένη ιδέα και πιστεύετε πως οι απεικονίσεις πάνω στα χαρτονομίσματα και κέρματα της δραχμής που ταυτίζουν το αρχαίο άτμητο-άτομο με το σύγχρονο σε πολλά διασπούμενο άτομο τιμούν τον Θράκα φιλόσοφο και δεν ασελγούν πάνω στις ιδέες του, σηκώνουμε τα χέρια ψηλά!

Εντάξει; Δώσαμε βιβλιογραφία αυτή τη φορά ώστε να στηρίξουμε τα όσα λέμε; Βάλαμε τις παραπομπές με όλες τις λεπτομέρειες που έπρεπε;

*Α ναι, δεν βάλαμε όλους τους συγγραφείς του βιβλίου της χημείας της Α΄ Λυκείου. Σόρυ γκάις!

   
Ακολουθήστε την ξύστρα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

0 σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου

Αναγνώστες



Τελευταία σχόλια